برنامه غذایی سال اول زندگی بچه ها!
برنامه غذایی سال اول زندگی بچه ها!
بهترين زمان شروع تغذيه تکميلي نوزاد، زماني است که کودک به خوردن غذاي سر سفره علاقه نشان مي دهد و بهترين زمان از 4 تا 6 ماهگي است. کودک دهان را به حالت جويدن تکان مي دهد و حرکت زبانش تغيير مي کند و در سن شش ماهگي دست دراز کرده و تمايل دارد که غذاي والدين را بگيرد.
دليل شروع غذاي کمکي اين است که از سن 6 تا 9 ماهگي کودک به منابع آهن احتياج دارد و از سن 8 تا 9 ماهگي شير مادر ديگر انرژي مورد نياز کودک را تأمين نمي کند. اگر در فاصله 9 تا 12 ماهگي غذاي جامد را شروع نکنيد، در آينده کودک دچار مشکلات زيادي در زمينه قبول غذاهاي جامد خواهد شد و اگر کمتر از 3 ماهگي به کودک غذاي جامد بدهيم، خصوصاً اگر سابقه آلرژي در خانواده باشد، احتمال ايجاد آلرژي غذايي در کودک بسيار زياد مي شود.
بقیه متن را در ادامه مطلب ببینید
بهترين زمان شروع تغذيه تکميلي نوزاد، زماني است که کودک به خوردن غذاي سر سفره علاقه نشان مي دهد و بهترين زمان از 4 تا 6 ماهگي است. کودک دهان را به حالت جويدن تکان مي دهد و حرکت زبانش تغيير مي کند و در سن شش ماهگي دست دراز کرده و تمايل دارد که غذاي والدين را بگيرد.
دليل شروع غذاي کمکي اين است که از سن 6 تا 9 ماهگي کودک به منابع آهن احتياج دارد و از سن 8 تا 9 ماهگي شير مادر ديگر انرژي مورد نياز کودک را تأمين نمي کند. اگر در فاصله 9 تا 12 ماهگي غذاي جامد را شروع نکنيد، در آينده کودک دچار مشکلات زيادي در زمينه قبول غذاهاي جامد خواهد شد و اگر کمتر از 3 ماهگي به کودک غذاي جامد بدهيم، خصوصاً اگر سابقه آلرژي در خانواده باشد، احتمال ايجاد آلرژي غذايي در کودک بسيار زياد مي شود.
حتي در بعضي موارد امکان دارد که غذاي کمکي را از سن 3 ماهگي شروع کنيم، زماني که کودک حتي پس از خوردن شير هم گرسنه بنظر مي رسد و يا رشد کودک با خوردن شيرمادر در حد کافي نيست. دراين زمان نبايد سعي کنيم کودک را با شير خشک سير کنيم زيرا با خوردن شيرخشک کم کم علاقه اش را به خوردن شيرمادر از دست مي دهد.
پس بر اساس تمايل و علاقه نوزاد تغذيه تکميلي را شروع کنيم، نه در زمان و ساعت مشخص.
اصول تغذيه تکميلي
- حتماً از موادي استفاده شود که بعدها در سفره خانواده وجود دارد.
- بعد از تغذيه شيرخوار با شيرمادر، غذاي کمکي به او داده شود و هرگز قبل و يا در فواصل تغذيه با شيرمادر از غذاي کمکي استفاده نشود.
- از يک نوع ماده غذايي ساده شروع شود و کم کم به مخلوطي از چند نوع افزايش يابد.
- از يک قاشق مرباخوري شروع و به تدريج بر مقدار آن اضافه شود( به استثناي زرده تخم مرغ که به اندازه يک نخود شروع مي شود).
- موادغذايي چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار، بايد به تدريج به غذاي شيرخوار اضافه شود.
- بين اضافه کردن موادغذايي مختلف 5 تا 7 روز فاصله باشد تا شيرخوار اول به يک غذا عادت کند، بعد غذاي جديدي به او داده شود. اين کار باعث مي شود که اگر ناسازگاري به يک ماده غذايي وجود داشته باشد شناخته شود و دستگاه گوارش شيرخوار نيز فرصت مي يابد که به موادغذايي عادت کند.
- در شروع، غذاها بايد نسبتاً رقيق و غلظت آنها کمي بيشتر از شيرمادر باشد و به تدريج بر غلظت آنها افزوده گردد. اين کار به يادگرفتن عمل جويدن کمک مي کند.
- تنوع در غذاهاي کمکي رعايت شود.
- غذاهاي سرخ شده به کودک ندهد.
- اگر کودک تمايل داشت به جاي سبزيجات ميوه هاي شيرين را شروع کنيد. البته بهتر است ترتيب در دادن مواد غذايي رعايت شود، وليکن به علايق کودک اهميت دهيد.
- هيچ گاه کودک را با غذا تنها نگذاريد، چون امکان دارد موجب خفگي او شود.
- به غذاي شيرخوار شکر زياد يا نمک اضافه نکنيد، زيرا حساسيت نوزاد به طعم ها با بزرگسالان متفاوت است.
بهتراست غذاي کودک را با لعاب برنج شروع کنيد. مزيت برنج اين است که خيلي کم حساسيت زاست و تقريباً نشاسته خالص است، از اين رو معده کودک براحتي آنرا هضم مي کند. براي اولين بار، نيم تا يک ساعت پس از شيرخوردن، لعاب برنجي تهيه کنيد که کمي غليظ تر از شير مادر باشد و با قاشق مناسب اندازه دهان کودک يک قاشق لعاب برنج به او بدهيد. در روزهاي بعد به مرور حجم و غلظت اين غذا را اضافه کنيد و براساس تمايل کودک به او غذا بدهيد.
پس از دو هفته غذاي دوم يعني فرني را شروع کنيد. براي تهيه فرني از شير پاستوريزه و نشاسته استفاده کنيد و غذاي دوم فرني است. از آخر ماه هفتم سوپ را شروع کنيد.
بايد توجه داشته باشيد که غذاي کمکي نوزاد بايد، با حجم کم داراي بيشترين انرژي باشد يعني غذاي کودک نبايد رقيق باشد، چون حجم معده کودک کم است و بايد در کمترين حجم، بيشترين انرژي را داشته باشد. غذاي او بايد نرم باشد، ولي سعي کنيد در مرحله شروع سوپ، فقط سبزيجات کاملاً پخته را با چنگال نرم کنيد، چون اگر هميشه غذا له شده باشد کودک در يادگيري جويدن مشکل پيدا مي کند. از مواد غذايي استفاده کنيد که بطور معمول در غذاي خانواده وجود دارد.
بايد غذاي کودک را يک بار در روز تهيه کنيد و پس از رسيدن به حرارت مناسب و له کردن قطعه هاي درشت، به کودک بدهيد. بقيه غذا را در يخچال نگهداري کنيد و در زمان مناسب گرم کرده، به او بدهيد.
غذاي کمکي با فرني آرد برنج شروع مي شود( حساسيت شيرخوار به برنج کمتر است تا گندم). سپس در هفته دوم مي توان حريره بادام را به رژيم غذايي کودک افزود.
در دو هفته آخر ماه هفتم مي توان سوپ را به رژيم غذايي نوزاد افزود که اين سوپ حاوي گوشت بدون چربي( که بترتيب اولويت و ارجحيت شامل گوشت گوسفند، مرغ و گوساله مي باشد)، برنج و هويج است. سپس هر 3 روز يک بار، يک نوع سبزي به سوپ اضافه گردد؛ مانند جعفري، گشنيز، لوبيا سبز، کدوسبز، کرفس و... . ولي بايد توجه داشت که سبزي در آخرين لحظات پخت سوپ، اضافه شود و اسفناج هم تا يک سالگي به سوپ اضافه نگردد. نبايد به سوپ نمک، شکر يا چاشني افزود.
در ماه هشتم زرده تخم مرغ به رژيم غذايي شيرخوار اضافه مي شود. ( تا زير يک سال از مصرف سفيده تخم مرغ توسط کودکان اجتناب شود) . در اين زمان کم کم مي توان از سبزي هاي نشاسته اي مثل سيب زميني، کدو حلوايي و نخود فرنگي نيز در سوپ استفاده کرد( به فاصله هر 3 روز).
در دو هفته دوم ماه هشتم، ماست نيز داده مي شود. بعلاوه از پوره هاي سيب زميني و هويج نيز مي توان استفاده کرد.
در ماه نهم در هفته اول مي توان از حبوبات نيز در سوپ شيرخوار استفاده کرد . مصرف حبوبات از عدس و ماش که هضم آسان تري دارند، شروع مي شود. در مورد لوبيا چيتي و لوبيا قرمز بهتر است از قبل آنها را خيس کرده، پوستشان را جدا نموده و بعد از پختن به سوپ اضافه نمود. اضافه کردن کره يا روغن مايع به سوپ براي شيرخواراني که خوب وزن نمي گيرند، توصيه مي شود.
در دو هفته آخر ماه نهم، آب ميوه را نيز مي توان شروع کرد( کيوي، توت ها، خربزه، آلبالو و گيلاس به علت ايجاد حساسيت درشيرخوار، تا يک سالگي توصيه نمي شود).
در دو هفته اول ماه دهم مي توان از خود ميوه استفاده نمود( پوست و هسته جدا شده و با پشت قاشق نرم گردد)
در دو هفته دوم ماه دهم، مي توان از سبزي هاي سبز نيز در سوپ استفاده نمود(هر بار يک نوع سبزي افزوده شود) .
توجه نماييد که ميوه ها و سبزي ها جزء غذاهايي هستند که در اواخر سال اول توصيه مي شوند( بعد از ديگر گروه هاي غذايي)، چرا که کالري آنها نسبت به ديگر گروه هاي غذايي کمتر است.
در دو ماه ديگر نيز با توجه به اشتهاي کودک از انواع سوپ، کته و پوره مي توان استفاده نمود.
به خاطر داشته باشيد که در اين 6 ماه دوم سال اول، تغذيه با شيرمادر به طور مکرر و برحسب تقاضا و تمايل شيرخوار در تمام شبانه روز وقبل از هر وعده غذاي کمکي بايد مورد توجه قرار گيرد.
به طور کلي در کودکان زير يک ساله از دادن غذاهاي زير اجتناب گردد:
شيرگاو- سفيده تخم مرغ- انواع توت ها- کيوي- گيلاس- آلبالو- بادام زميني- پنير- شکلات- ميگو- فلفل- ادويه- ترشي- نمک- نوشابه هاي رنگي گازدار- لپه و نخود- عسل- اسفناج- کلم- قهوه و چاي- آجيل- سوسيس- ذرت- دانه انگور- دانه کشمش.
